Going Clear

Aliens, sekte, geld, persoonlijkheidstests en Tom Cruise, dat is waar ik aan denk bij Scientology. Meer dan zeer zijdelings heb ik er nooit mee te maken gehad. Ook ik ben weleens aangesproken in de Kalverstraat om een persoonlijkheidstest te doen, ik ken het grote pand in Amsterdam en ik verbaas me iedere keer weer over de nadrukkelijke aanwezigheid in Hollywood, maar daar houdt het wel ongeveer op. Er hangt echter een zweem van geheimzinnigheid omheen, die mij altijd wel nieuwsgierig maakte. Het blijft een intrigerende vraag hoe intelligente, weldenkende mensen zich in kunnen laten met iets wat vanaf de buitenkant zo absurd lijkt. Lawrence Wright geeft met zijn Going Clear: Scientology, Hollywood and the Prison of Belief een bijzonder gedetailleerd inzicht in de organisatie en in wat mensen beweegt hier deel vanuit te willen maken. Hij geeft een uitvoerig verslag van het ontstaan ervan, van het leven van oprichter L. Ron Hubbard en van de dynamiek binnen de organisatie. Het laat onder andere de donkere kant ervan zien: de indoctrinaties, het geweld en het misbruik. Maar ook hoe dit zoals hij het noemt jonge geloof zich verhoudt tot andere religies. Hoe confronterend is het dan te moeten constateren dat het in de vergelijking opeens helemaal niet zo absurd meer is. Andere religies hebben ook te maken met machtsbeluste leiders, met boetedoening en ja, ook met misbruik. Ik heb dit boek ademloos zitten lezen. Het leest als een thriller, maar dan wel als één die je op het einde nog even goed aan het denken zet.

The Wonder Years

Deze week vond ik na lang zoeken eindelijk de serie The Wonder Years. Niet op DVD of Blu-ray, maar op Netflix, de on demand schatkamer van (oude) televisieseries. The Wonder Years is me als serie altijd bijgebleven, meer dan andere series. De opgroeiende Kevin en Winnie in het Amerika van de jaren '60-'70 spraken voor mij enorm tot de verbeelding. De serie liep op de Amerikaanse televisie van '88 tot '93 en laat het wel en wee zien van het gezin Arnold. Eén van de redenen waarom het mij zo aansprak is denk ik dat ik in de uitzendperiode ongeveer dezelfde leeftijd had als hoofdpersonen Kevin en Winnie. Het voelde als het ware of ik samen met hen opgroeide, al speelde de serie dan eind jaren '60. Dat maakte niets uit, zoals zoveel coming of age verhalen is ook dit verhaal tijdloos. Een andere reden waarom het me zo aansprak was dat ik me toen al erg aangetrokken voelde door Amerika en de Amerikaanse cultuur. Deze komt juist in het jaren '60 decor prachtig tot zijn recht. De grote vraag in 2014 was natuurlijk of de serie nog om aan te zien zou zijn. Gelukkig kan ik zeggen dat dit tot nu toe beslist niet tegenvalt. Op de beeldkwaliteit valt natuurlijk van alles aan te merken, maar de serie zelf blijft voor mij stevig overeind. Ik ben nu drie afleveringen onderweg in het eerste seizoen en verheug me op de vele uren van The Wonder Years die nog voor me liggen.

Ruzzle

Je hebt twee soorten online-spelletjes in het casual gaming: spelletjes waarbij je direct tegen iemand speelt, en spelletjes die je alleen speelt. Bij de tweede categorie kan het wel zo zijn dat je af en toe iemand nodig hebt om verder te komen, maar in principe speel je alleen. Bij de eerste categorie, waarbij je dus direct tegen iemand speelt, ben je afhankelijk van wie er nog meer hetzelfde spelletje wil spelen. Je kunt het jezelf hierbij natuurlijk gemakkelijk maken en met een random iemand spelen, maar als je met een bekende wilt spelen kost het iets meer afstemming. Zo kon het gebeuren dat ik maanden geleden een periode lang het woordspelletje Ruzzle met een aantal mensen speelde, toen een tijd niet, en vervolgens met een paar anderen de draad weer opgepakt heb. Bij Ruzzle is het de bedoeling om in een vierkant van letters in twee minuten tijd zoveel mogelijk woorden te vormen. Je speelt drie rondes tegen elkaar, en degene met de meeste punten wint uiteraard. Lange woorden maken loont hierbij enorm, maar hoeveelheid kan je redden wanneer de lange woorden niet lukken. Het is daarbij maar goed dat er geen strafpunten zijn voor woorden die niet bestaan. In dat geval zou ik af en toe weleens in de negatieve cijfers kunnen belanden. Zeker als ik de Engelse versie speel, ondanks mijn behoorlijke woordenschat toch best een stuk lastiger dan de Nederlandse. Afwisselen tussen de Engelse en de Nederlandse versie is daarbij een extra uitdaging die meestal niet goed uitpakt: dan duikt mijn score direct naar beneden. Grappig is ook dat ik 's ochtends voor werktijd toch zichtbaar minder scherp ben dan vroeg in de avond. Dit wil ook nog weleens net het verschil zijn tussen winnen en verliezen. Voorlopig vermaak ik me er in ieder geval weer een tijdje mee, totdat we weer doorstappen richting een ander (woord)spelletje.

La Sardina en Fritz the Blitz

Wanneer je analoog wilt fotograferen is de winter niet de meest optimale periode. Korte dagen, weinig licht: de meeste analoge camera's kunnen er maar slecht mee overweg. Helemaal als de winter zich meer gedraagt als een druilerige herfst zoals dit jaar het geval is. De dagen met zon zijn spaarzaam en worden helaas over het algemeen vanuit kantoor aanschouwd. Tegen de tijd dat het tijd is om huiswaarts te gaan is de duisternis alweer ingevallen en de kans op een mooie foto voorbij. Om van de nood maar een deugd te maken heb ik daarom de camera's met flits maar eens uit de kast gehaald. Te beginnen met La Sardina in combinatie met Fritz the Blitz. Fritz the Blitz is de meest krachtige flitser die Lomography te bieden heeft en zou licht in donkere dagen moeten brengen. Er zitten vier plastic kapjes bij om kleureffecten te geven aan je lichtflits. Om te beginnen heb ik binnen maar eens wat foto's gemaakt, iets wat ik analoog sowieso weinig doe.

Elmo met La Sardina en een geel filter voor de flits, december 2013



Het blijkt helemaal niet zo gemakkelijk te zijn om een foto scherp te krijgen met weinig licht, zelfs met het sterke licht van de flitser. Het overgrote deel van de foto's werd dan ook zwaar onscherp. Een ander punt van binnen fotograferen met flits betreft de afstand. Buiten komt dit meestal wel redelijk goed, maar binnen blijkt het toch wel essentieel te zijn om deze enigszins in te schatten en in te stellen. Ook hierdoor zijn er aardig wat foto's anders geworden dan ik gehoopt had. Om het woord 'mislukt' maar niet te gebruiken. Alhoewel het tegengestelde ook voor kan komen: van onderstaande foto binnen in het station van Antwerpen had ik heel weinig verwacht. Lastige lichtbronnen, wisselende afstanden en over het geheel knap donker, maar La Sardina lukte het, samen met de flits:

Antwerpen Centraal met La Sardina zonder filter voor de flits, december 2013




En soms, soms dan wordt een foto precies zoals je hem voor je ziet. We liepen dit steegje aanvankelijk rustig voorbij tot ik stopte en me besefte dat ik een potentieel prachtig plaatje had gezien. Teruggelopen, foto gemaakt en tot mijn verbazing werd hij precies zoals ik me voorgesteld had.

Antwerpen in de regen met La Sardina en een geel filter voor de flits, december 2013




Ik blijf de voorkeur geven aan zon, licht en kleur, maar voorlopig heb ik wel weer genoeg materiaal om verder mee door te experimenteren. En uiteindelijk wordt het vanzelf weer lente.

Saving Mr Banks

Iedereen kent toch ergens wel de film Mary Poppins, of tenminste wat liedjes er uit. Ik heb hem in ieder geval meerdere keren gezien tijdens mijn jeugd. Niet zo vaak als The Sound of Music, die andere grote 'Julie Andrews-kraker', maar toch zeker een aantal keer. Hoe de film tot stand gekomen was wist ik echter helemaal niet en ik was dan ook aangenaam verrast dat hier een verhaal achter zat en dat hier nu dan een film over gemaakt was. In Saving Mr Banks wordt verteld hoe Walt Disney alle mogelijke moeite doet om de rechten te krijgen van Mary Poppins van auteur P.L. Travers. Hij heeft zijn kinderen ooit beloofd Mary Poppins naar het witte doek te brengen en is vastbesloten deze belofte na te komen. Pamela Travers blijkt echter niet zomaar afstand te hebben willen doen van haar karakter Mary Poppins. Wat volgt is een ontroerend mooie film, met een wereldrol van Emma Thompson als Pamela Travers. Onbegrijpelijk dat zij hier geen Oscarnominatie voor heeft gekregen. Voor mijn 'Het Beste van'-lijstje is deze film zeker wel genomineerd, wat de stand al op twee fantastische films in 2014 brengt.

Philomena

Het jaar 2014 is nog maar goed drie weken onderweg en het belooft nu al een goed filmjaar te worden. Sterker nog: ik zou al weleens wat films gezien kunnen hebben die in mijn 'Het Beste van 2014'-lijstje gaan komen. De film Philomena zou daar zomaar eens tussen kunnen staan. In deze film gaat Philomena, meesterlijk neergezet door Judi Dench, samen met journalist Martin Sixsmith, een prachtige rol van Steve Coogan, op zoek naar haar zoon Anthony. Ze heeft Anthony vijftig jaar daarvoor als tiener gekregen en moest toezien hoe de nonnen hem lieten adopteren door een Amerikaanse familie. Het verhaal is gebaseerd op het boek The Lost Child of Philomena Lee, geschreven door journalist Martin Sixsmith die het waargebeurde verhaal van deze adoptie opschreef. Wat de film bijzonder maakte voor mij is de combinatie van humor en drama, en de ingetogen manier waarop dit gedaan is. Het is een ontroerende, respectvolle film die volkomen terecht voor vier Oscars genomineerd is.

Nothing Can Possibly Go Wrong

De graphic novel Nothing Can Possibly Go Wrong is ontstaan uit een samenwerking tussen Prudence Shen en Faith Erin Hicks. Het is een typisch highschoolverhaal: geef een populaire sportjongen, een nerd en een aantal cheerleaders een gezamenlijk doel en klaar zijn we. Het had een aflevering van Glee kunnen zijn. Dat neemt niet weg dat het lekker wegleest, een prima boodschap heeft en ook best origineel blijft. Voor iedereen die van graphic novels houdt en van luchtige tienerverhalen, want behalve een zijlijntje over gescheiden ouders is er weinig diepgang in dit boek. En in dit geval is dat helemaal prima.

Lomography Fisheye Baby 110

Naast de Lomography Diana Baby 110, heb ik sinds een tijdje ook de fisheye-variant: de Lomography Fisheye Baby 110. De aantrekkingskracht zit hem ook hier in de eerste plaats in het formaat: het is een mini-camera die bijna kleiner is dan het 110mm filmpje dat er in gaat. Het hoge schattigheidsgehalte kan echter enigszins misleidend werken: het is nog lang niet gemakkelijk om hier een goede foto mee te maken. Ik ben gestart met Lomography Color Tiger film, één van de weinige soorten film die er überhaupt nog te krijgen is op dit formaat. Dit is een gewone negatief 200 iso film, om het mezelf niet meteen te lastig te maken. De lol van de fisheye is om rechte lijnen te fotograferen, maar niet iedere poging hiertoe leidt automatisch tot resultaat. Wanneer ik naar de resultaten kijk die ik dat ik toch wat ver van de objecten gestaan heb voor een groot(s) effect. Daarnaast is licht een issue. We hadden een werkelijk prachtige dag in Düsseldorf, weliswaar in beperkt winterlicht, maar toch vol zon. Viel dit licht echter weg, dan is het contrast direct groot. Jammer, daardoor zijn enkele foto's toch nog aan de donkere kant geworden, en is het contrast met de blauwe lucht net te groot. Ander puntje is dat ik blijkbaar een aantal keren niet goed doorgedraaid heb. Geen idee hoe dit kan en hoe dit te voorkomen, maar feit is dat het een aantal keren gebeurd is. Ik ben benieuwd wat deze camera met de Lomography Peacock X-Pro 110 film doet, maar daarmee wacht ik toch maar even tot de lentezon.

Het contrast tussen wel in de zon en niet in de zon is groot, Düsseldorf, december 2013



Prachtige kleuren, maar helaas blijkbaar niet goed doorgedraaid, Düsseldorf, december 2013



Bij zonsondergang gemaakt in Zaandam. Hier zie je dat hij toch wel heel veel licht nodig heeft, want zo donker was het echt nog niet, Zaandam, december 2013

Make Yourself Happy

Als ik zo zou kunnen tekenen en schrijven als Lucy Knisley, dan zou ik ook van elke vakantie een boek maken. Van elke gebeurtenis wel, of inderdaad, misschien ook wel van elke non-gebeurtenis. Dat maakt het echter nog niet interessant voor iedereen om te lezen, hoe charmant wellicht ook weergegeven. Ik heb deze "kritiek" al vaker op Lucy Knisley geuit, en ik ga het ook weer doen met betrekking tot haar 2010 boek Make Yourself Happy. Laat ik beginnen met het positieve dat, laat daar geen onduidelijkheid over bestaan, gelukkig weer ruimschoots de overhand heeft. Knisley heeft in deze verzameling van korte comics een fijn geluid waarbij de stijl die ik zo kan waarderen weer prima tot zijn recht komt. Het leest als een trein en is zeer ontspannend. Ik zou alleen zo graag eens zien dat die frisse blik die Knisley duidelijk heeft iets meer naar buiten gericht zou zijn, inplaats van naar binnen. Het gaat weer over Lucy, Lucy en Lucy. Zou ze haar eigen rol iets minder groot maken en meer ruimte geven aan de buitenwereld, dan zou het wat mij betreft een stuk interessanter worden. Ik blijf zeggen dat het deels te maken heeft met volwassen worden, maar dat wordt dan zo onderhand nu wel eens tijd. Met zo'n talent als zij heeft moet meer kunnen, daar ben ik nog steeds van overtuigd. Neemt niet weg dat Make Yourself Happy weer prettig leesvoer is en ik uitkijk naar haar volgende boek.

Kodak Ektachrome E100SW

Eén van de leukste dingen van Lomography vind ik het experimenteren met verschillende soorten film. Hierbij staan de zogenaamde slide-films nog steeds bovenaan mijn lijstje. De extreme resultaten vind ik iedere keer weer heel erg leuk en spannend. Afgelopen december kocht ik bij de Four Corner Store vijf rolletjes Kodak Ektachrome E100SW. Deze film is aanzienlijk lastiger te verkrijgen dan diverse Fuji-varianten omdat Kodak al geruime tijd helaas geen slide-film meer maakt. De vijf rolletjes die ik binnenkreeg hadden dan ook een houdbaarheidsdatum van ergens in 2004. Dit heeft echter geen negatieve invloed gehad op de kwaliteit. Van de twaalf foto's die ik nam met de Holga op deze film vind ik pakweg de helft prima, en de andere helft echt fantastisch. Ik ben dus heel gelukkig met de resultaten. Het blauw is zo intens, en ook tegen de zon in blijven de kleuren en contrasten overeind. Het mooiste vind ik het warme bruin/rood in de foto's, iets wat bij veel slide-film te weinig naar voren komt wat mij betreft. Fijn dat ik nog vier rollen in de koeling heb liggen. Het wachten is nu op weer zo'n prachtige dag als we in Düsseldorf hadden.

Het warme geel/bruin vind ik op deze foto echt prachtig, Düsseldorf, december 2013



Nog een foto waar de kleuren prachtig knallen, Düsseldorf, december 2013



Recht tegen de zon in levert mooie contrasten met nog steeds hetzelfde diepe blauw, Düsseldorf, december 2013



Iets ander licht levert een iets diepere kleur blauw, Düsseldorf, december 2013

Jelly Splash

Uiteindeljk is er voor mij dan toch een einde gekomen aan Candy Crush. Ik ben gekomen tot level 317, en daar hield het voor mij op. Hoe enorm veel dit soort spelletjes ook op elkaar lijken, af en toe wil je toch weer even iets nieuws. Facebook bracht mij bij Jelly Splash, een nieuwe variant in het blokjes draaien/tikken/slepen genre. Het is grafisch geen hoogstandje en inhoudelijk verre van vernieuwend. Het doet echter wat het moet doen en ik vermaak me er voorlopig nog prima mee. Natuurlijk heeft ook dit spelletje weer frustratielevels waar je langer over doet dan gemiddeld. Zo zit ik nu alweer een aantal dagen vast in level 103 en is de oplossing nog niet in zicht. Extra uitdaging is dat ik na vijf pogingen nu echt moet stoppen, want doordat niet de hele wereld massaal naar dit spel is overgestapt krijg ik maar sporadisch nieuwe levens aangereikt. Bij nader inzien is dit misschien ook wel een voordeel. Er zit toch weer iets verslavends in en het is fijn om tijd over te houden voor andere dingen.

Brain on Fire

Wakker worden in een ziekenhuisbed, vastgebonden met om haar pols een bandje met 'flight risk', dit is hoe Susannah Cahalan zich het dieptepunt van haar geheimzinnige ziekte herinnert waar ze in 2009 door getroffen werd. Het begon met vage klachten, die snel overgingen in paranoïde gedrag, gevolgd door epileptische aanvallen. New York Post reporter Cahalan schreef er drie jaar later een fantastisch boek over met de naam Brain on Fire. Ze is op onderzoek gegaan om uit te vinden wat er nu precies gebeurd is. Haar belangrijkste drijfveer hierbij was om de gaten in haar geheugen te vullen. Dit heeft geresulteerd in een precies verslag van alle gebeurtenissen. Het is enorm meeslepend en daarmee een boek dat weg leest als een thriller. Cahalan beschrijft niet alleen haar eigen ervaringen, maar ook het pad dat de doktoren aflegden om uiteindelijk tot de juiste diagnose te komen. Het verhaal is hiermee vaak zakelijk en inhoudelijk. Voor emoties is in Brain on Fire ook ruimte, maar deze worden net zo objectief beschreven als de rest van het verhaal. Persoonlijk viel mij dit pas op toen ik in een recensie op Goodreads de teleurstelling van een lezer teruglas die meer drama had verwacht. Zij vond Cahalan te koel, voelde teveel emotionele afstand. Blijkbaar spreekt deze manier van beschrijven mij wel erg aan, want ik had de emoties niet bepaald gemist. Ik vond het vooral ongelofelijk interessant en tegelijkertijd reuze verontrustend dat dit ieder gezond mens zou kunnen overkomen. Een heel interessant boek dus, dat ook nog eens erg erg goed geschreven is. Verwacht alleen geen 'Waargebeurde woensdagavondfilm', voor wie nog weet wat dat was.

Het beste van 2013: Lomografie

Zonder enige vorm van overdrijving kan ik toch wel zeggen dat de lomografie het afgelopen jaar een extra dimensie toegevoegd heeft aan mijn manier van fotograferen en de manier waarop ik om me heen kijk. Dit uit zich in talloze foto's, maar ook in een goed gevulde camera-kast en een mooie verzameling film in de koelkast. Vandaar een apart lijstje dit jaar voor de lomografie: een lijstje met camera's, film, en plaatsen waar ik vanwege de toevoeging van de analoge fotografie extra van genoten heb. In willekeurige volgorde:

Fujichrome



Het vinden en proberen van nieuwe film was voor mij dit jaar echt een ontdekkingsreis. Hierbij was ik van de verschillende soorten slidefilm van Fuji verreweg het meest onder de indruk. Of het nou Velvia, Provia of MS 100/1000 was, ik vond ze allen even spannend. Op 120 film vind ik de effecten het mooist, vooral het intens diepe blauw van Provia 100F en MS 100/1000 vind ik op dit formaat prachtig. Gelukkig heb ik inmiddels een aardig voorraadje opgebouwd want enkele varianten worden niet meer gemaakt. Aankomend jaar ga ik op zoek naar Fuji Astia en Sensia, twee soorten Fujichrome waar ik nog heel graag mee op pad wil.




LC-Wide

Mijn duurste camera uit mijn verzameling, maar wat is hij het waard. Afgelopen jaar heb ik hem veel gebruikt met slidefilm, maar eigenlijk vind ik hem met negatief film op zijn mooist. Haarscherp, met prachtige kleuren en natuurlijk met zijn enorme groothoeklens: de LC-Wide is een prachtige, prachtige camera.






Polen



Tijdens onze vakantie naar Polen kreeg ik de smaak van de analoge fotografie echt te pakken. Mijn Diana F+ had ik voorzien van een 35mm achterkant en Lomography CN 800 film, die mij gezien het gebrek aan licht in februari het meest geschikt leek. Het leverde wisselende foto's op, met resultaten waar ik aan moest wennen. De meest bijzondere foto's maakte ik in Auschwitz, waar de sneeuw oplichtte en de weinig aanwezige kleuren extra naar voren kwamen. Dit was tevens de eerste vakantie dat ik met slidefilm fotografeerde: ik kocht in de Lomography Gallery Store in Berlijn mijn eerste Fujichrome MS 100/1000 filmpje dat bij de overblijfselen van de muur nog steeds één van de beste foto's tot op de dag van vandaag opleverde.




Amsterdamse grachten



Welke camera of film er ook geprobeerd moet worden, de Amsterdamse grachten zijn een dankbaar en geslaagd decor. Wat lomografie voor mij zo waardevol maakt is dat ik honderd keer ergens gelopen kan hebben, maar met een camera op zak dingen zie die ik nooit eerder zag. Een extra dimensie dus aan alledaagse plaatsen, gebouwen en ja, grachten. Wat een voorrecht is het dan om op zo'n mooie plaats te wonen. Dat er nog maar veel mooie foto's van de grachten mogen volgen.




Los Angeles



Los Angeles is wat betreft licht en sfeer de ideale lomo-stad als je het mij vraagt. Onbegrijpelijk dan ook dat de beide Lomography Gallery Stores hier het afgelopen jaar de deuren moesten sluiten. Los Angeles heeft de oceaan, de architectuur en het prachtige typische licht dat Californië zo kenmerkt. Het enige waar je af en toe wel echt naar op zoek moet is kleur, zeker als je met slide film fotografeert.




Herfst



Poging nummer twee dit jaar om de herfst analoog te fotograferen. Vorig jaar kwamen de herfstkleuren op mijn foto's door mijn gebrekkige ervaring, de beperkte keus in camera's die ik toen nog had en de niet zo handige keus voor Redscale film niet echt uit de verf. Dit jaar heb ik het dan ook grootser aangepakt en risico's gespreid. Met vier camera's heb ik herfstfoto's gemaakt, op vijf verschillende soorten film. Aangenaam verrast was ik door de resultaten van de Belomo Vilia Auto met Rollei Crossbird film, evenals door de effecten van Lomography Slide X-Pro 200 film in de Holga. Het wachten is nog op de LC-Wide resultaten, deze moeten nog ontwikkeld worden. Hoewel ik daar natuurlijk hoge verwachtingen van heb, vind ik echter ook zonder die foto's mijn analoge herfst al geslaagd dit jaar. Het is nu wachten op de winter.

Het beste van 2013: Boeken

Het was een goed leesjaar: mijn voornemen om hier meer tijd aan te besteden ben ik ruimschoots nagekomen en dit heeft wat fijne ontspannen uurtjes opgeleverd. Ten opzichte van voorgaande jaren heb ik dit jaar aanzienlijk meer fictie gelezen. Zo komt Eggers dus weer in mijn lijstje terecht, maar ook oudere bekenden waar ik eindelijk de tijd voor genomen heb zoals Charles Bukowski. Natuurlijk mag non-fictie en de graphic novel niet ontbreken, als het aandeel van deze twee genres dit jaar wat bescheidener. Ook dit lijstje in willekeurige volgorde:

Mr Punumbra's 24 Hour Bookstore

Dit boek bevat alle ingrediënten voor een ouderwets avontuur: een oude boekwinkel, een jonge liefde en een heus geheim genootschap. Spannend en één op één verfilmbaar, dit heerlijke boek van Robin Sloan.

Marzi

Het einde van het communistische tijdperk door de ogen van de jonge Marzi. Zeer geslaagde graphic novel, met name door de geloofwaardige manier waarop het perspectief van de jonge Marzi weergegeven wordt. Extra interessant omdat ik in het tijdperk dat Marzi schetst ongeveer dezelfde leeftijd had als de hoofdpersoon. Fraai gedaan door Marzena Sowa en Sylvain Savoia.

Quiet

Krachtig boek van Susan Cain over de de waarde van introverte mensen in een extraverte samenleving. In een wereld waarin profilering en zichtbaarheid als essentieel worden beschouwd is dit een verfrissend andere invalshoek. Een feest van herkenning voor iedereen die hiermee worstelt, maar vooral waardevol voor mensen die geïnteresseerd zijn in het aanboren van potentieel wat voorheen wellicht over het hoofd gezien werd.

The Road to Los Angeles

Eén van vier boeken van schrijver John Fante over zijn alterego Arturo Bandini. Het boek werd bij mij onder de aandacht gebracht door een verkoper in Skylight Bookstore in Los Angeles. Dat Fante bewonderd werd door Bukowski is geen verrassing: ook Fante beheerst de kunst van het overtuigend beschrijven van een zogenaamde nietsnut. Het is rauw, direct en schijnbaar moeiteloos geschreven, wat het boek in elke tijd te plaatsen maakt. Fante was hiermee zijn tijd te ver vooruit: het in 1936 geschreven The Road to Los Angeles bleef aanvankelijk op de plank liggen, en werd pas in 1985 uitgegeven na zijn dood.

Post Office

Onvermijdelijke kost na het lezen van Hollywood, dit eerste boek van Charles Bukowski over zijn alterego Henri Chinaski uit 1971. Wat Post Office voor mij bijzonder maakt is de briljante wijze waarop Bukowski de handel en wandel van de hoofdpersoon beschrijft: levendig, pretentieloos en tijdloos. Misschien niet aan iedereen besteed, maar ik heb ervan genoten en kijk uit naar het lezen van de rest van Bukowski's oeuvre.

The Circle

Dave Eggers doet weer waar hij het best in is: een beklemmend boek schrijven dat precies de vinger op de zere plek legt van de tijdsgeest waarin we leven. In The Circle beschrijft Eggers het verloop van de carrière van een jonge vrouw die bij een google-achtig bedrijf gaat werken. The Circle houdt er twijfelachtige ideeën op na over privacy en vrijheid, die verontrustend genoeg nog helemaal niet zo ver van de huidige realiteit af liggen. Een heerlijk boek dat spannend blijft tot de laatste pagina.

(Her)ontdekt in 2013

Was in 2012 lomografie nog één van de ontdekkingen met mijn Diana F+, in 2013 kwamen er talloze camera's bij en werd lomografie een vast onderdeel van mijn bezigheden. Verder was 2013 een jaar waarin zowel door Europa als door Amerika gereisd werd, en er weer de nodige films, muziek en boeken langskwamen. Daarbij was er vooral hernieuwde waardering voor oude bekenden. Dit levert een mooi lijstje met (her)ontdekkingen op, de (her)ontdekkingen van 2013:

Cross Processing



Ooit zal iemand per ongeluk zijn diarolletje in C41 hebben laten ontwikkelen, de chemicaliën die bedoeld zijn voor negatief film. En ooit zal iemand heel positief verrast zijn geweest door de extreme resultaten die dit op kan leveren. Nu doen we het in ieder geval bewust en experimenteren we er massaal op los met allerlei soorten diafilm. Het is nog lang niet gemakkelijk om echt een mooi resultaat te krijgen, maar juist die uitdaging maakt het spannend. Want soms, dan haal je je foto's op en dan zit er dat ene fantastische plaatje bij waarop kleuren, contrasten en andere effecten precies kloppen. Om vervolgens geen idee te hebben hoe dat zo gelukt is.

Warschau



Niet de meest voor de hand liggende stad om te bezoeken, maar wel meer dan de moeite waard. In Warschau ligt de geschiedenis op straat, is deze nog ongepolijst onderdeel van het dagelijks leven. De rauwe overblijfselen van oorlog en communisme zijn zowel zichtbaar als voelbaar, maar tegelijkertijd wordt er ook flink geïnvesteerd in moderne nieuwe architectuur. Een dynamische, optimistische stad in opmars die je eigenlijk moet gaan zien voordat alle ruwe kanten zijn gladgestreken.

J.D. Salinger

Het begon al eerder met het herlezen van The Catcher In The Rye, waar ik zwaar van onder de indruk raakte. Dit jaar kwam J.D. Salinger opnieuw bij mij in het vizier door het zien van de documentaire Salinger in de Arclight in Los Angeles en het verschijnen van de gelijknamige biografie. Al was er duidelijk heel veel aan te merken op J.D. Salinger als persoon, ik raakte nog meer geïntrigeerd dan ik al was. Vervolgens las ik Nine Stories, één van de weinige boeken die Salinger uitgegeven heeft naast The Catcher. Al deden de verhalen me inhoudelijk weinig, ik vond ze meer dan meesterlijk geschreven. Ik kan dan ook niet wachten totdat de tot nu toe ongepubliceerde teksten van Salinger uitgegeven gaan worden.

Plants vs Zombies

Eindelijk kwam dan de opvolger van deze hit die ik op drie platformen meerdere keren uitspeelde. Aanmerkelijk lastiger dan het eerste deel, maar daarom niet minder leuk. Hier ga ik nog lang plezier van hebben.

Muse

Zondermeer het beste concert wat ik dit jaar zag: Muse in Ziggodome was de perfecte combinatie van muzikaal en visueel spektakel. Ook op Blu-ray komt dit concert prima tot zijn recht. Bijzonder jammer is wel de manier waarop deze Blu-ray is uitgegeven: zo'n kartonnen cd-hoesje met twee schijfjes is in deze tijd echt te mager.

History

De naam van deze zender doet vermoeden dat hier enkel documentaires of anderszins educatieve historische programma's te zien zijn. Het grote succes van deze zender komt echter uit een andere hoek, namelijk die van de reality. Het afgelopen jaar genoot ik van Pawn Stars, American Restoration, Storage Wars en Counting Cars. Van allemaal heb ik heus ergens wel een keer wat opgestoken, maar het is vooral hele ontspannen televisie waar je uren naar kunt kijken.

Instant fotografie

De polaroid ken ik eigenlijk vooral uit de cafés, waar kleine Pakistaanse(?) mannen met de verkoop van rozen en polaroidfoto's de kost probeerden te verdienen. Ik weet niet of dit nog steeds gebeurt, je zou denken dat met de komst van de camera's in iedere telefoon dit een uitstervend iets zou zijn. In de Lomografie is de instant fotografie echter in opmars: zowel voor LC-A / Wide en de Diana F+ is er een instant achterkant beschikbaar waarmee je je camera omtovert tot een Instant Camera. Het is geen gemakkelijke manier van fotograferen, maar juist doordat de foto er direct uitkomt wel een hele fijne afwisseling naast het fotograferen op film die eerst ontwikkeld moet worden. Met kerst kreeg ik de dit jaar uitgekomen Fuji Instax Neo Classic, die ik nog uitgebreid uit ga proberen. Wordt vervolgd.

Het beste van 2013: Televisie

Het afgelopen jaar hebben we in verhouding veel comedy gekeken. Deels kwam dit door tijdgebrek, maar daarnaast is het ook heerlijk ontspannend tijdverdrijf. Verder was het vooral het jaar waarin Game of Thrones van successerie naar megahype ging en we op de valreep verrast werden door een Nederlandse kwaliteitsserie. Ook dit lijstje in willekeurige volgorde:

The Goldbergs

Op het eerste gezicht de zoveelste serie over een 'All American Family', maar al snel blijkt dit slechts de buitenkant. De serie is losjes gebaseerd op de jeugd van de maker en staat bol van de zelfspot. Gesitueerd in de jaren '80 is het een feest van herkenning voor iedereen die zelf opgroeide in deze jaren. Inclusief cassettebandjes, grote kleurige oorbellen en beenwarmers. Grappig is dat er op het einde af en toe stukjes home-made video langskomen van de oorspronkelijke familie Goldberg.

House of Cards

Deze serie over de Amerikaanse politiek levert hypnotiserende televisie op. Macht en corruptie voeren de boventoon en het vreemde is dat ik ergens ook nog hoopte dat de hoofdpersoon, een meesterlijke rol van Kevin Spacey, er mee weg zou komen. Niet goed voor het mensbeeld dus, maar wat een meeslepend drama. In februari komt seizoen twee, dat Netflix net als het eerste seizoen in één keer online zal zetten.

Game of Thrones

De enige serie waar ik voor thuis bleef het afgelopen jaar, wekenlang elke maandagavond op HBO NL. The Red Wedding was wellicht de meest schokkende episode in een grote serie ooit en doet je afvragen wat er nu nog kan komen. We gaan het zien vanaf maart 2014 als een nieuw seizoen van Game of Thrones van start gaat.

How I Met Your Mother

Eindelijk is het dan zover: het seizoen waarin we de moeder te zien krijgen waar al acht seizoenen naartoe gewerkt werd. Het gehele seizoen speelt zich af in de dagen voor de bruiloft van Barney en Robin, een best gewaagde keuze die heel goed uitpakt. We zijn er nog niet helemaal doorheen, maar dit laatste seizoen verdient zeker nu al een plaats in dit lijstje. Barney is weer legendarisch en al weten we dan nu wie de moeder is, het blijft spannend hoe het nu echt afloopt met de vriendengroep.

The Big Bang Theory

Terug van weggeweest, want in het vorige seizoen waren we bijna afgehaakt. Het lijntje tussen leuk en te flauw voor woorden blijkt af en toe toch wel heel dun. Sheldon is weer als vanouds onhebbelijk en Amy vult zijn verhaallijn heerlijk aan. Dat de rest een beetje als behang dient, daar kan ik prima mee leven.

The Sound of Music

Live op de Amerikaanse televisie met Carrie Underwood in de hoofdrol als gouvernante Maria. Bij een dergelijke legendarische cult film natuurlijk vragen om een berg kritiek, en die was er ook, maar ik heb genoten. Af en toe was het wel even schakelen omdat ze de oorspronkelijke musical als basis hadden genomen in plaats van de wereldberoemde film, maar dit vond ik uiteindelijk vooral een plus. De kritiek dat Carrie geen briljant actrice is kan ik ergens wel onderschrijven, maar het heeft mij niet gestoord. Het was een knappe productie met een hoog nostalgisch gehalte. Een must see voor elke Sound of Music fan.

Penoza

Wat een groot deel van Nederland al lang wist weten wij nu ook: Penoza is een fantastische serie. In krap anderhalve dag keken we het hele eerste seizoen weg en het tweede seizoen ligt al op ons te wachten. Met name Monic Hendricx is fantastisch als hoofdpersoon Carmen. Beste serie die ik ooit op de Nederlandse televisie zag.

Het beste van 2013: Films

Het einde van het jaar nadert en ook ik waag me weer aan het maken van lijstjes. Niet omdat ik het beter weet of de beste smaak zou hebben, maar omdat ik het leuk vind om terug te kijken op al het goede, mooie en leuke dat we gezien, gelezen en ervaren hebben in het afgelopen jaar. Persoonlijke lijstjes dus, om te beginnen met films waarvan ik genoten heb. In willekeurige volgorde:

Lee Daniels' The Butler

Niet alleen het prachtige verhaal over de butler die diende onder vele presidenten, maar tegelijkertijd een indrukwekkend overzicht van een stuk Amerikaanse geschiedenis. Groots, meeslepend en Oscarwaardig.

Instructions not included

Deze Spaanstalige Mexicaanse film was afgelopen zomer een megahit in Amerika. Het verhaal over de losbandige Valentin die op een dag een kind in zijn schoot geworpen krijgt van een van zijn vele oude liefdes, weet alle emoties wel zo'n beetje te raken. De humor is niet altijd helemaal mijn kopje thee, maar dat werd ruimschoots goedgemaakt door de keren dat het ook voor mij vol in de roos was. Onbegrijpelijk dat deze in Nederland het grote publiek nog niet gevonden heeft.

Rush

Het verhaal over de rivaliteit tussen Fomule 1 coureurs James Hunt en Niki Lauda. Ondanks dat ik wel ongeveer wist wat er ging gebeuren, toch spannend en meeslepend. Chris Hemsworth als James Hunt is goed, Daniel Brühl als Niki Lauda is fenomenaal. Hij weet in de rol van de arrogante, onhebbelijke Lauda toch sympathie te winnen en te ontroeren.

The World's End

Zonder enige voorkennis het leukst: van een verhaal over mannen en vriendschap naar een bizar avontuur waarin over de top nog maar het begin is.

The Great Gatsby

Nee, Leonardo Dicaprio was wellicht niet de beste keuze om een zonderlinge, teruggetrokken rijkaard te spelen, maar daar kon hij ook niets aan doen. The Great Gatsby blijft een prachtig verhaal, en de 2013 verfilming zorgt voor bijpassend visueel spektakel. De schitterende art deco stijl draagt hier zeker aan bij.

The Conjuring

Eigenlijk hou ik helemaal niet van horrorfilms. Ik vind ze vaak ranzig en het voortdurende schrik-effect maakt me vooral onrustig. The Conjuring daarentegen leverde het bewijs dat het ook anders kan: oprecht doodeng, maar zonder dat het inboet op het verhaal. Inplaats van dat ik weg wilde kijken bleven mijn ogen aan het scherm gekluisterd. Zondermeer de griezeligste film die ik ooit zag

Fuji Velvia 100

Voordat ik met een rolletje aan de slag ga, check ik tegenwoordig eerst op Lomography.nl hoe het andere mensen vergaan is met de betreffende film. Op de site van Lomography staan duizenden en duizenden foto's, waarin het als ze een beetje fatsoenlijk getagd zijn fijn snuffelen is. Zo was ik dus al aardig voorbereid op een mogelijk effect van de slide film Fuji Velvia 100 op 35mm: het zou zo maar eens behoorlijk roze danwel oranje kunnen worden. Ik hoopte op een iets bescheidener effect en gokte erop dat Los Angeles de beste achtergrond voor deze film zou vormen. Zoals men zo vaak zegt: hoop is uitgestelde teleurstelling en al weet ik niet of ik nou echt heel erg teleurgesteld was, bescheiden was het effect in in ieder geval niet. Sommige foto's zijn werkelijk knal oranje, terwijl andere wat meer roze zijn geworden. Op een enkeling komt er iets paarsachtigs bij de lucht tevoorschijn, maar dit is helaas maar sporadisch. Zo blauw en knallend als de Fuji Velvia 50 in mijn Diana F+ was, zo oranje/roze werd de Fuji Velvia 100 in mijn LC-Wide. Nu heb ik ook nog een Fuji Velvia 100 op 120mm formaat liggen en ik kan haast niet wachten om te gaan kijken wat die gaat doen in mijn Diana F+ of in mijn Holga. Helaas is de Hollandse herfst hier niet direct het meest aangewezen seizoen voor. Het is of te donker, of de herfstkleuren zullen verdwijnen zoals ze dat vorig jaar deden op Redscale film. Dat zou zonde zijn. Wellicht op een mooie winterdag, en anders wordt het vanzelf weer lente. Film is geduldig, en ik als het moet ook wel.

Een voorbeeld van een foto die knaloranje is geworden, Downtown Los Angeles, september 2013



Meer contrast in het Los Angeles Memorial Coliseum, waar de kleuren een pittig effect krijgen, het groene gras groenig en de lucht blauwig blijft, Los Angeles, september 2013



Deze foto van het metrostation op de hoek van Vine en Sunset is mijn favoriet van dit rolletje: ook hier is groen aanwezig in de palmbomen evenals blauw in de lucht. Daarbij vind ik de compositie mooi, Los Angeles, september 2013

Space Shuttle Endeavour

Toen we in september 2012 door downtown Los Angeles liepen merkten we dat er iets aan de hand was. Er liepen opvallend veel mensen op straat en er heerste een soort van opgewonden sfeer. Toen we mensen meermalen naar boven zagen kijken werd het tijd om te vragen wat er te zien viel. Op dat moment nog niets naar het bleek, maar er werd met spanning gewacht op de Space Shuttle Endeavour die op een vliegtuig een rondje over de stad zou maken om zijn laatste rustplaats in Los Angeles te vinden. Het was niet alleen op straat een drukte van belang, ook op de daken van kantoorgebouwen, op balkons en bovenop City Hall hadden zich groepen mensen verzameld. De meeste mensen die er stonden werkten in de buurt en waren naar buiten gelopen met hun telefoons en iPads. Wij waren als toeristen beter uitgerust met onze camera's en ook een videocamera, wat ons direct populair maakte bij de mensen om ons heen. We hoefden uiteindelijk niet lang te wachten: we waren onbewust precies op het juiste tijdstip gearriveerd en werden na een minuut of tien al beloond. Terwijl de menigte klapte en juichte werden we getrakteerd op een prachtig beeld: de Endeavour die laag over de stad gevlogen werd, als afscheid na bewezen diensten. Na één rondje en de nodige foto's liepen we door naar City Hall, onze oorspronkelijke bestemming. City Hall is gratis te bezoeken en terwijl we bovenop naar buiten liepen konden we ons geluk bijna niet geloven: daar kwam de Endeavour voor een extra rondje en wat hadden we een prachtig uitzicht.

De Endeavour vanaf City Hall, Los Angeles, september 2012



In oktober 2012 is de Endeavour via de grond vervoerd naar zijn eindbestemming: het California Science Center. Wat had ik dit graag ook live gezien. De stad was er letterlijk en figuurlijk van ondersteboven en het moet zeer indrukwekkend zijn geweest. Wij moesten het echter doen met de foto's op het nieuws:



In september 2013 hebben we de Endeavour bezocht in het California Science Center, een boeiend museum in het Exposition Park in Los Angeles. Van het museum hebben we echter niet zo heel veel gezien, we waren onderweg naar het Los Angeles Memorial Coliseum voor een Football wedstrijd en wilden 'slechts' de Space Shuttle van dichtbij zien. Hij staat nu in een hangar en je kunt er zowel omheen als onderdoor lopen. Het is een machtig mooi gezicht en een bezoek zeker waard. Er zijn plannen om hem uiteindelijk rechtop te zetten, zoals voor de lancering, maar hiervoor moet eerst nog wat geld ingezameld en verbouwd worden. Tegen die tijd gaan we nog wel een keer kijken denk ik.

Hier sta ik in het California Science Center bij de Endeavour, september 2013

Fortunately, The Milk

Afgelopen september waren we bij The Golden Apple op Melrose Avenue, een comicbook store die vast op ons programma staat bij een bezoek aan Los Angeles. Zoals altijd als we bij een comicbook store zijn probeerde Jeroen iets voor me te vinden waarvan hij dacht dat het me aan zou spreken. Deze keer zocht hij Fortunately, The Milk, het nieuwste boek van Neil Gaiman voor me uit. Zelf zie ik het soms niet direct, maar na aanschaf blijkt Jeroen vaak een juiste inschatting te hebben gemaakt. Zo ook bij dit bescheiden boekje van Neil Gaiman, dat hij maakte samen met artiest Skottie Young. Fortunately, The Milk begint met twee kinderen waarvan de moeder naar een congres moet en de vader een paar dagen het huishouden over moet nemen. Als bij het ontbijt blijkt dat er geen melk meer is voor over de cereal staat vader direct op om een nieuwe fles te halen bij de winkel op de hoek. Zijn terugkomst laat echter nogal op zich wachten, en als hij dan eindelijk thuiskomt vertelt hij zijn kinderen over een fantastisch avontuur waar hij in verzeild was geraakt. Het is zo vlot verteld, fantasierijk en humorvol dat ik het boek in één ruk uitlas. Dit niet in de laatste plaats door de illustraties van Skottie Young. Het is een spontaan sprookje zoals een spontaan sprookje zou moeten zijn: spannend, geïnspireerd, magisch en met een goede afloop. Fortunately, The Milk is een heerlijk, heerlijk boek.

Music & The Spoken Word

Elke zondag vindt er vanaf Temple Square in Salt Lake City een live uitzending plaats van Music & The Spoken Word. In een half uur durende radio-uitzending brengt het Mormon Tabernacle Choir een aantal liederen ten gehore die op een bijpassende manier aan elkaar gepraat worden. Alhoewel ik niets met geloof heb, laat staan met het Mormoonse, wilde we de kans om hierbij aanwezig te zijn niet aan ons voorbij laten gaan. Dat gaat overigens heel simpel: in de zomer wordt de uitzending verzorgd vanuit een enorme zaal waar je gewoon naar binnen kunt lopen en kunt gaan zitten. Het enige wat je echt moet doen is op tijd komen, want vanaf het moment dat de uitzending start moet je muisstil zijn. Er mag dus ook niet geklapt worden tussendoor, wat op zich best een beetje ongemakkelijk voelt, maar dat terzijde. Music & The Spoken Word wordt voornamelijk gevuld door het immense Tabernacle Choir. Maar liefst 300 mensen telt dit koor, al staan ze niet allemaal tegelijk op het podium. Het koor bestaat uitsluitend uit vrijwillers die allemaal lid van de Mormoonse gemeenschap zijn. Alleen al de aanblik is erg indrukwekkend en de zang doet hier zeker niet voor onder. Het gesproken woord gedeelte sprak me wat minder aan. Het deed erg denken aan onze eigen zondagochtend-televisie, met name die vanuit de Chrystal Cathedral. Veel hoop en zalvende woorden met goede raad, inclusief een moedig verhaal van iemand die ongelukkige tijden te boven is gekomen door middel van het geloof. Ik kan daar heus respect voor opbrengen, maar het verhaal werkte me toch ook wel enigszins op de lachspieren. Het leek er echter op dat ik hier samen met Jeroen alleen in stond, de rest van het publiek luisterde aandachtig en knikte zo nu en dan bevestigend. Ik vond het in ieder geval een fantastische ervaring die hoort bij een bezoek aan Salt Lake City. Daarbij was dat half uur precies lang genoeg. Voor wie nieuwsgierig is geworden hier de uitzending waarbij wij aanwezig waren:

La Sardina

Ik moet zeggen dat ik mezelf zo langzamerhand toch wel behoorlijk ervaren vind op het gebied van de lomografie. Ik weet inmiddels heel aardig wat het effect is bij bepaalde weertypes, afstanden, fotorolletjes en bij diverse camera's. Ik ging dan ook met een gezonde dosis zelfvertrouwen op pad afgelopen zomer met mijn toen nieuwe La Sardina camera. De Sardina heeft de vorm van een sardientjesblikje en geldt als een instapmodel voor mensen die met lomografie willen beginnen. Er gaan reguliere 35mm rolletjes in en er zitten geen rare instelmogelijkheden op die het je lastig zouden kunnen maken. De Uitmarkt was een prachtige gelegenheid om een rolletje vol te schieten en ik had er alle vertrouwen in dat dit mooie plaatjes op zou gaan leveren. Bij het ophalen van de foto's was ik echter heftig teleurgesteld. Ik voelde mij zoals ik mij in het begin met de Diana F+ had gevoeld: al die mooie beelden die ik in mijn hoofd had hadden zich niet vertaald naar de foto's en de grens tussen lekker alternatief en simpelweg mislukt werd ruimschoots overschreden. De meeste foto's waren vreselijk onscherp, dat is eigenlijk het voornaamste wat mis was gegaan. Ik kan echter niet helemaal verklaren hoe dit nou kwam. Sommige foto's waren wel scherp, sommige waren op een klein gedeelte scherp, er lijkt geen peil op te trekken. Ik heb dus maar het enige gedaan wat ik kon doen, namelijk nog een rolletje volgeschoten, om er net als met de Diana F+ gaandeweg van te leren. Deze foto's moeten nog ontwikkeld worden, dus ik wacht weer even vol spanning af. De Sardina en ik hebben elkaar in ieder geval nog niet helemaal gevonden, maar als we elkaar beter leren kennen gaat dit vast helemaal goed komen. Wordt vervolgd.

Toegegeven: Jeroen was een stuk succesvoller dan ik met dit eerste rolletje van de Sardina. Zo maakte hij deze foto op het Museumplein, augustus 2013



In verhouding tot de rest van het rolletje is deze foto verbazend scherp. Het effect van het minder scherp worden links op de foto vind ik hier wel geslaagd, augustus 2013



Met objecten heel dichtbij kan de Sardina prima uit de voeten, ook door Jeroen gemaakt trouwens, augustus 2013



Bij deze foto vind ik het verschil tussen wel scherp en niet scherp ook heel mooi gelukt, al was het niet bewust zo gedaan, augustus 2013

Post Office

Na het lezen van Hollywood was ik nog lang niet klaar met Henri Chinaski. Welk boek dan beter om in verder te lezen dan de eerste die Bukowski schreef over zijn alter-ego: het in 1971 verschenen Post Office. Post Office beschrijft de jaren dat Chinaski (Bukowski) als invaller bij de postbezorging werkte en later als postsorteerder. Hij deed dit in het Los Angeles van de jaren '50 en '60. Chinaski is weinig ambitieus, weinig plichtsgetrouw en heeft een bijzonder cynische kijk op de wereld. Het is geen rijkeluiskind dat kokketteert met zijn verblijf aan de zelfkant van de maatschappij, Chinaski is de zelfkant van de maatschappij. Voor mij is dit één van de redenen dat ik Post Office een bijna briljant boek vind. Het is snel geschreven, schijnbaar moeiteloos, en ademt geen enkele pretentie. Dit in tegenstelling tot veel Nederlandse literatuur uit deze periode, die het mijns inziens toch vaak moet hebben van hoogdravend taalgebruik en gekunstelde gelaagdheid. Wat Bukowski voor mij bijzonder maakt is wat ik ervaar als authenticiteit en de vlotte, levensechte dialogen. Ik ben nog lang niet klaar met Bukowski, sterker nog, ik begin pas. En dat is een bijzonder prettige gedachte.